Πρωτοπρ. Νικόλαος Μανώλης, Ο πλούτος και η φτώχεια (2) - Γραπτό Κήρυγμα (Κυριακή ΙΑ' Επιστολών)

εφημέριος του Ι.Ν. αγ. Σπυρίδωνος Τριανδρίας Θεσσαλονίκης
Για τον "Στύλο Ορθοδοξίας" (Ιούλιος 2016, αρ.φ. 180)
Κυριακή ΙΑ΄ Επιστολών, 4-9-2016 (Αποστολικό Ανάγνωσμα, A΄ Κoρ. θ΄ 2-12)
Ο πλούτος και η φτώχεια (2)
Μετάφραση του αποστολικού αναγνώσματος (A΄ Κoρ. θ΄ 2-12)
"Ναι, η απόδειξι της αποστολικής ιδιότητός μου είσθε σεις, που σας ωδήγησα στον Κύριο. 3 Η απολογία μου προς αυτούς, που (με αμφισβητούν ως απόστολο και) με καθίζουν στο εδώλιο του κατηγορουμένου, αυτή είναι. 4 (Αφού λοιπόν είμαι απόστολος, ερωτώ) Μήπως δεν έχουμε δικαίωμα να φάγωμε και να πιούμε;
5 Μήπως δεν έχουμε δικαίωμα να φέρωμε μαζί μας στις περιοδείες χριστιανή γυναίκα (για να μας υπηρετή), όπως κάνουν και οι λοιποί απόστολοι, και οι αδελφοί του Κυρίου, και αυτός ο Κηφάς (ο Πέτρος); 6 Ή μήπως μόνον εγώ και ο Βαρνάβας δεν έχουμε δικαίωμα να μην εργαζώμεθα (για τη συντηρησί μας); 7 Ποιός ποτέ υπηρετεί ως στρατιώτης με δικά του έξοδα; Ποιός φυτεύει αμπέλι και δεν τρώγει από τον καρπό του; Ή ποιός ποιμαίνει ποίμνιο και δεν τρώγει από το γάλα του ποιμνίου; 8 Μήπως λέγω αυτά ανθρωπίνως σκεπτόμενος; Μήπως δεν τα λέγει και ο νόμος; (Τα λέγει). 9 Διότι στο νόμο του Μωυσέως είναι γραμμένο; Μη βάλης φίμωτρο στο βόδι που αλωνίζει. Μήπως ο Θεός ενδιαφέρεται απλώς για τα βόδια; 10 Ή μήπως ομιλεί οπωσδήποτε για μας; Ναι, για μας εγράφη, ότι δηλαδή εκείνος, που οργώνει, πρέπει να οργώνη με ελπίδα, και εκείνος, που αλωνίζει, ασφαλώς να μετέχη του καρπού, που ήλπισε. 11 Αφού εμείς σπείραμε σε σας τα πνευματικά, είναι μεγάλο πράγμα εάν εμείς θερίσωμε από σας τα υλικά (για τη συντήρησί μας); 12 Αφού άλλοι χρησιμοποιούν το δικαίωμα απέναντί σας (να λαμβάνουν από τα αγαθά σας), δεν πρέπει να το χρησιμοποιήσωμε περισσότερο εμείς;"
Σήμερα συνεχίζουμε με το δεύτερο μέρος του λόγου του ιερού Χρυσοστόμου περί πλούτου και φτώχειαςΤο πρώτο μέρος βρίσκεται στο κήρυγμα της προηγούμενης Κυριακής Ι΄ Επιστολών.
"Αυτού του είδους οι άνθρωποι, που είναι μέσα εις τα μεταξωτά και λαμπρά ενδύματα, είναι αθλιώτεροι και από τους επαίτας των στενωπών, οι οποίοι έχουν ένα σάκκον και σώματα ακρωτηριασμένα και περιβεβλημένα ράκη· αυτοί που περιπατούν με μεγαλοπρέπειαν εις την αγοράν είναι δυστυχέστεροι από τους επαίτας έκεινους, οι οποίοι βαδίζουν εις τας συνοικίας, εισέρχονται εις τας αυλάς των οικιών, φωνάζουν από κάτω και επαιτούν· διότι αυτοί μεν ανυμνούν τον Θεόν και λέγουν λόγια ευσπλαγχνίας και φιλοσοφίας πολλής, δια τούτο και τους ευσπλαχνιζόμεθα και τους δίδομεν ελεημοσύνην και ουδέποτε τους κατηγορούμεν. Εκείνοι όμως που πλουτίζουν κακώς εκστομίζουν λόγους ωμότητος και απανθρωπίας, αρπαγής και σατανικής επιθυμίας, και δια τούτο είναι από όλους μισητοί και καταγέλαστοι.
Πρόσεξε δε το εξής: Τί θεωρούν όλοι οι άνθρωποι ότι είναι αισχρόν, το να ζητή κανείς να λάβη από τους πλουσίους ή από τους απόρους; Νομίζω ότι εις πάντα είναι φανερόν ότι από τους απόρους. Τούτο λοιπόν κάμνουν οι πλούσιοι, διότι δεν θα ετόλμων να προσέλθουν εις τους πλουσιωτέρους, ενώ οι επαίται ζητούν ελεημοσύνην από τους ευπόρους· διότι ο επαίτης δεν θα ζητήση από τον επαίτην, αλλά από τον εύπορον, ενώ ο πλούσιος κατασπαράσσει τον πτωχόν. Ειπέ μου επίσης, τι είναι αξιοπρεπέστερον, το να λάβη κανείς κάτι από ανθρώπους με την θέλησιν των, που χρεωστούν ευγνωμοσύνην ή το να αναγκάζη και να ενοχλή ανθρώπους, οι οποίοι δεν θέλουν να του δώσουν; Αλλά και τούτο το κάμνουν οι πλούσιοι. Οι μεν πτωχοί δηλαδή λαμβάνουν από ανθρώπους, οι οποίοι θέλουν να προσφέρουν και οι οποίοι χρεωστούν ευγνωμοσύνην, ενώ οι πλούσιοι λαμβάνουν από ανθρώπους που δεν θέλουν και δεν είναι πρόθυμοι να δώσουν, πράγμα το οποίον είναι απόδειξις μεγαλυτέρας πενίας. Εφ’ όσον δηλαδή ούτε εις πρόγευμα θα ήθελε κανείς να πάη, εάν ο καλών δεν ησθάνετο οικειότητα προς τον καλούμενον, πως είναι καλόν να λάβη κανείς χρήματα εκβιαστικώς; Δι’ αυτόν ακριβώς τον λόγον δεν αποστρεφόμεθα τους σκύλους και δεν αποφεύγομεν εκείνους που γαυγίζουν, διότι με την πολλήν επιμονήν των να μένουν πλησίον μας μας εκβιάζουν;
Αυτό το κάμνουν και οι πλούσιοι. Αλλ’ είναι αξιοπρεπέστερον η προσφορά, να συνυπάρχη με φόβον. Τούτο όμως που συμβαίνει είναι το αισχρότερον όλων· διότι αυτός που κάμνει τα πάντα, δια να λάβη κάτι, δεν θα είναι ο γελοιοδέστερος όλων; και πράγματι, πολλάκις από φόβον προς τους σκύλους εγκατελείψαμεν ότι είχομεν μαζί μας. Ειπέ μου επίσης, τι είναι αισχρότερον, να ζητή να λάβη κάποιος περιβεβλημένος ράκη η φορών μεταξωτά ενδύματα; Όταν δηλαδή κάποιος πλούσιος περιποιήται πτωχούς γέροντας, δια να λάβη την περιουσίαν των, ενώ εκείνοι έχουν ιδικά των παιδιά, είναι άξιος καμμίας συγγνώμης; Και αν θέλετε, ας εξετάσωμεν και τα ίδια τα λόγια, τι λέγουν οι πλούσιοι, όταν επαιτούν, και τι λέγουν οι πτωχοί.
Τι λέγει λοιπόν ο πτωχός; Λέγει ότι εκείνος που δίδει ελεημοσύνην ποτέ δεν θα στερηθή ότι δίδει από αυτά που του εχάρισεν ο Θεός, ότι ο Θεός είναι φιλάνθρωπος και ότι θα του ανταποδώση περισσότερα· και όλα αυτά είναι λόγια φιλοσοφίας και παραινέσεως και συμβουλής, διότι σε βοηθεί να ιδής προς τον Κύριον και σου αφαιρεί τον φόβον της μελλούσης πενίας· επομένως είναι δυνατόν κανείς να ιδή πολλήν διδασκαλίαν εις τα λόγια των επαιτούντων. Τι είδους δε είναι τα λόγια των πλουσίων; είναι λόγια χοίρων και σκύλων και λύκων και των άλλων θηρίων. Δηλαδή, άλλοι μεν από αυτούς συνεχώς συζητούν περί τραπεζών και τροφών και καρυκευμάτων και οίνου πάσης προελεύσεως και περί μύρων και ιματίων και της άλλης ασωτίας, άλλοι δε συζητούν περί τόκων και δανεισμάτων και επινοούν την ύπαρξιν βιβλίων λογαριασμών και αναφέρουν αφόρητον όγκον χρεών, τα οποία εκληρονόμησαν από τους πατέρας η πάππους των, και έτσι αφαιρούν από άλλον μεν την οικίαν του, από άλλον τον αγρόν του, από άλλον τον δούλον του και όλα τα υπάρχοντά του.
Τι να αναφέρη κανείς τας διαθήκας, αι οποίαι έχουν γραφή με μαύρο αίμα; Αφού δηλαδή παρουσιάσουν ότι διατρέχουν αφόρητον κίνδυνον η αφού καταγοητεύσουν με μερικάς μικράς υποσχέσεις, όσους ιδούν να έχουν μικράν περιουσίαν, συνήθως τους πείθουν να αδιαφορήσουν μεν δι όλους τους συγγενείς των, που πολλάκις υποφέρουν από πενίαν, και αντ’ εκείνων να κληροδοτήσουν εις αυτούς την περιουσίαν των. Αυτά λοιπόν ποίων θηρίων μανίαν και αγριότητα δεν κρύπτουν;
Δια τούτο, σας παρακαλώ, ας αποφύγωμεν κάθε πλούτον αυτού του είδους, που είναι αισχρός και γεμάτος από φόνους, και ας αποκτήσωμεν τον πνευματικόν πλούτον και ας επιζητήσωμεν τους θησαυρούς των ουρανών· διότι εκείνοι που έχουν αυτούς, εκείνοι είναι οι πλούσιοι, εκείνοι είναι οι εύποροι που απολαύουν όλων των αγαθών και της επιγείου και της αιωνίου ζωής. Εκείνος δηλαδή που θέλει να είναι πτωχός κατά τον λόγον του Θεού ευρίσκει ανοικτάς τας οικίας όλων· διότι εις εκείνον, ο οποίος δεν έχει τίποτε χάριν του Θεού, ο καθένας είναι δυνατόν να προσφέρη τα υπάρχοντά του· δι εκείνον όμως ο οποίος θέλει να έχη με αδικίαν έστω και ολίγα, συνήθως κλείονται αι θύραι όλων.
Δια ν’ αποκτήσωμεν λοιπόν και τα επίγεια και τα ουράνια αγαθά, ας πρατιμήσωμεν τον σταθερόν πλούτον, την αθάνατον ευπορίαν· αυτήν την ευπορίαν είθε όλοι ημείς να την αποκτήσωιεν με την χάριν και φιλανθρωπίαν του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίον εις τον Πατέρα και εις το άγιον Πνεύμα ανήκει η δόξα τώρα, και πάντοτε και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν".