Πρωτοπρ. Νικόλαος Μανώλης, Η εξομολόγηση του Τελώνη - Ευαγγέλιο της Κυριακής ΙΣτ' Λουκά (Γραπτό Κήρυγμα)

εφημέριος του Ι.Ν. αγ. Σπυρίδωνος Τριανδρίας Θεσσαλονίκης
Για τον "Στύλο Ορθοδοξίας" (Ιανουάριος 2016, αρ.φ. 174)
Ευαγγέλιο Κυριακής ΙΣτ΄ Λουκά (Τελώνου και Φαρισαίου) (Λουκ. ιη΄ 10-14)
Η εξομολόγηση του Τελώνη
Η Αγία μας Εκκλησία τοποθετεί στην έναρξη της ευλογημένης περιόδου του Τριωδίου, την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου. Από την Κυριακή αυτή, ανοίγει ο κύκλος του Τριωδίου, η πιο αυστηρή περίοδος του εκκλησιαστικού έτους, η οποία τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο.
Κατά τη σημερινή Κυριακή συναντούμε δύο πρότυπα. Το ένα πρότυπο είναι του κακού ανθρώπου, του Φαρισαίου. Αυτός έρχεται στο ναό με υψηλόφρονα λογισμό, στέκεται υπερήφανα σε περίοπτη θέση, στρέφει τα μάτια του προς τον ουρανό. Απευθύνεται στον Θεό: «Σε ευχαριστώ Θεέ μου, που δεν είμαι σαν τους άλλους. Εγώ κάνω νηστείες και ελεημοσύνες. Ευτυχώς δεν είμαι σαν εκείνον που είναι εκεί πίσω, τον Τελώνη».
Ο Τελώνης, πραγματικά είναι ένας άνθρωπος σκληρός, ένα πρόσωπο όχι αγαπητό. Ωστόσο αυτός ο Τελώνης της παραβολής είναι το καλό πρότυπο. Είχε συναίσθηση της αμαρτωλότητάς του και μας το δίνει σαν παράδειγμα ο Χριστός. Εισέρχεται στο ναό και δεν τολμά ούτε τα μάτια του να σηκώσει ψηλά, στέκεται πίσω και κρύβει το πρόσωπό του. Χτυπάει με το χέρι του το στήθος του, κλαίει για τις αμαρτίες του  και λέγει «ο Θεός ιλάσθητι μοι τω αμαρτωλώ». Αυτά τα λόγια του Τελώνου ακούμε σε κάθε λειτουργία. Είναι τα λόγια που τα επανέλαβε και ο ληστής επάνω στο σταυρό.
Αδελφοί μου, μας δίνει ευκαιρία η Εκκλησία να μετανοήσουμε και το Ιερό Ευαγγέλιο μας δίνει μία κατεύθυνση. Ας μη κρατούμε τις αμαρτίες μας μέσα μας. Να πάμε να κλάψουμε για τις αμαρτίες μας, να ζητήσουμε το έλεος του Θεού, δια του πνευματικού. Ο Θεός αφήνει τον άνθρωπο πνευματικό, τον ομοιοπαθή, να σε ακούσει, να σε καταλάβει να σε νιώσει, να σε πονέσει, να σε συμβουλεύσει. Όλοι έχουμε την ευκαιρία, αυτήν την περίοδο να τρέξουμε στην εξομολόγηση, να ζητήσουμε το έλεος του Θεού.
Μη μένουμε στη σκληρότητα της ψυχής μας, σε εγωιστικές καταστάσεις, σε υπερήφανους λογισμούς. Όσοι μείνανε στον υπερήφανο λογισμό, αποκλείστηκαν από τον Παράδεισο. Γι’ αυτό δεν υπάρχει ανάμεσα στους μεγαλύτερους αμαρτωλούς που πέρασαν από τη γη, κανείς που να του λείπει η υπερηφάνεια. Το πρώτο στοιχείο του αμαρτωλού, του βαρύτατου αμαρτωλού είναι ο υπερήφανος λογισμός.
Στην ιστορία που γνωρίζουμε, έχουμε τρεις μεγάλες πτώσεις, όπως αναλύει ο Άγιος Ιουστίνος ο Πόποβιτς, ο μεγάλος αυτός δογματικός θεολόγος του 20ου αιώνα: Η πρώτη πτώση των ανθρώπων είναι η πτώση του Αδάμ. Η δεύτερη πτώση των ανθρώπων είναι του Ιούδα, ο οποίος νόμιζε με τον υπερήφανο λογισμό του, πως μπορεί να κοροϊδέψει το Θεό. Η τρίτη μεγάλη πτώση μας αναφέρει ο Άγιος Ιουστίνος, η πτώση των πτώσεων είναι του Πάπα, ο οποίος είναι ο μοναδικός άνθρωπος που δέχθηκε τον πλάνο λογισμό του διαβόλου ότι είναι αλάθητος. Μέσα στην ιστορία ο Τελώνης της παραβολής είναι η Ορθόδοξος Εκκλησία, η ταπεινωμένη Ορθόδοξος Εκκλησία, η διωγμένη, η μαρτυρήσασα.
Τρεις λοιπόν μεγάλες πτώσεις στις οποίες υπήρχε η αμαρτία του υπερήφανου Φαρισαίου που δεν πρέπει να ακολουθήσουμε. Αδελφοί μου, να μην είμαστε Φαρισαίοι. Πρωτίστως να βλέπουμε τους κινδύνους που υπάρχουν γύρω μας, τις πλάνες και τις παγίδες του διαβόλου και να προσπαθούμε να τις αποφύγουμε. Δευτερευόντως θα πρέπει να αναγνωρίζουμε στο πρόσωπό μας, το μεγαλύτερο αμαρτωλό, που χωρίς τη χάρη του Θεού δεν μπορούμε να αποφύγουμε καμία αμαρτία και πέφτουμε καθημερινά. Αλλά επίσης να ευγνωμονούμε το Θεό, που μας δίνει την καρδιακή προσευχή, να ευχόμαστε και να λατρεύουμε το Άγιο όνομά Του, να ζητούμε τη συγχώρεσή του. Μας δίνει και την μεγάλη ευλογία Του ο Θεός, δια της εξομολογήσεως, να ζητούμε τη συγχώρεσή Του. Επιπλέον να αναγνωρίζεται από τον πνευματικό η μετάνοιά μας και να μας δίνει ο Θεός, δια του ιερέως τη συγχώρεσή του.
Πετά η ψυχή  που καθαρίζει, που λαμπρύνεται, που φωτίζεται μετά από κάθε εξομολόγηση! Ποιός είσαι εσύ άνθρωπε, που τολμάς να κρύψεις τα λάθη σου και τις αμαρτίες σου από την αγάπη του Θεού;  Ποιός είσαι εσύ άνθρωπε, που με τον υπερήφανο λογισμό σου αρνείσαι να ομολογήσεις τα λάθη σου; Μας δίνει η Εκκλησία την ευκαιρία αδελφοί μου, από σήμερα, να ομολογούμε τις αμαρτίες μας για να χαρούμε, να ευφρανθούμε την ημέρα την ανέσπερη, την ημέρα την περίλαμπρη, την ημέρα της λαμπρής του Πάσχα. Αμήν!